Kelten in Frankrijk en België

De eerste Kelten die een belangrijke rol in de klassieke wereld speelden, waren de Galliërs, die in de gebieden van België, Frankrijk en Zwitserland woonden. Zij waren het, die Rome plunderden en later Griekenland invielen; zij waren het ook die naar Noord-Italië en Asia Minor migreerden om in Turkije bekend te worden onder de naam van de Galaten.

De Romeinen verdeelden Gallië in Gallia Narbonensis of de Provincia, het gedeelte van de Languedoc en de Provence wat ze als eerst veroverden, en Gallia Comata. Gallia Comata was weer verdeeld in de Aquitani, de Galli en de Belgae. Vandaag de dag wordt Gallië gedefinieerd als ‘het gebied waar men de Gallische taal of dialecten daarvan sprak’. Het Gallisch werd tenminste tot in de 6de eeuw n.Chr. in Frankrijk gesproken.

Geschiedenis
Waarschijnlijk kwamen de eerste Kelten in de vroege Hallstattperiode naar Gallië en ontwikkelde zich het Gallisch. Door handel met Oostenrijk en Zwitserland werd rond 500 v.Chr. de La Tènecultuur overgenomen. Vanuit Gallië verspreidde de La Tènecultuur zich west- en noordwaarts, naar Groot-Brittannië en Ierland. Dit kwam deels door handel, deels door migratie. Met name bij Caesars oorlogen in Gallië migreerden veel Keltische stammen van het vasteland naar de Britse eilanden, zo waren er Parisii en Belgiae bijvoorbeeld in zowel Frankrijk als in Brittannië te vinden.

Zo ontwikkelde de Gallische cultuur zich in relatieve rust, totdat Rome binnenviel, omdat ze contact wilde houden met haar nieuwe Spaanse provincie. Ze had de strook tussen de Rhônevallei en de Pyreneeën al in haar bezit, maar toen de Massiliotes haar hulp inriepen voor het beleg van Entremont, een stad van de Saluvii, greep Rome haar kans. In 124-123 v.Chr. werd de stad vernietigd en vestigde Rome een fort bij Aquase Sextiae, het hedendaagse Aix. Nadat Rome de Saluvii had gevraagd zich over te geven, kwamen de Allobroges en andere stammen onmiddellijk in opstand.

Onderhandelingen tussen Bituirus, koning van de Arveniërs, en Rome liepen tot niets uit en leidden tot oorlog, waarin de Arveniërs het onderspit dolven. Rome had het gebied van Gallia Narbonensis veroverd en kreeg direct contact met de andere Gallische stammen. Door de oorlog tussen de Arveniërs en Rome werden de Haeduers naar de Romeinen gelokt, die altijd al met de Arveniërs in onmin leefden. De Haeduers sloten een bondgenootschap met de Romeinen, dit was de opmaat van de inname van geheel Gallië.

In 58 v.Chr. viel de Romeinse proconsul en generaal Julius Caesar Gallië binnen, met als reden dat hij de Haeduers, nota bene de machtigste stam onder de Galliërs, wilde beschermen tegen invallen van de Helvetiërs. Met de hulp van de Haeduers en enkele andere stammen wist hij Gallië te veroveren. De Averni, onder leiding van Vercingetorix, weigerden zich echter neer te leggen bij Romeinse overheersing en kwamen in opstand. Na de succesvolle slag bij Gergovia, hoofdstad van de Averni, sloten andere stammen, zelfs de Haeduers, zich bij de opstand aan. De stammen groepeerden zich bij de stad Alesia, de hoofdstad van de Mandubii dat als navel van Gallië werd beschouwd. Hier werden de stammen uiteindelijk verslagen. Vercingetorix werd meegevoerd en in Rome terechtgesteld.

Ongeveer één miljoen mensen (waarschijnlijk 1 op de 4 van de Galliërs) stierven als gevolg van Romeinse deportaties en expedities, een tweede miljoen werd als slaaf meegevoerd, 300 stammen werden onderworpen en 800 steden werden vernietigd. Alle inwoners van de stad Avaricum (Bourges, in totaal 40.000) werden afgeslacht. En dit alles om de Galliërs beschaving te brengen.

Religie
De Galliërs vereerden meren, beken, bergen en andere natuurlijke plaatsen, die ze een bijna goddelijke status gaven of functioneerden als tempel voor de goden. Sommige goden werden door bijna alle Galliërs vereerd, sommige maar op één bepaalde plek. Caesar stelde de Gallische goden gelijk aan die van de Romeinen, de oppergod, waarvan alle Galliërs af zouden stammen, stond gelijk aan Dis Pater. Ook werd ‘Mercurius’ vereerd in de vorm van Teutates. De Keltische priesters, druïden, speelden een belangrijke rol in de Gallische samenleving en hadden waarschijnlijk een centrum in Chartres.

Samenleving
De Galliërs waren een agrarische samenleving die in stamverbanden was georganiseerd. Er waren vele stammen in het gebied, de een machtiger dan de ander. Een stam werd geregeerd door een koning of een gekozen stamhoofd, die werd bijgestaan door een senaat. De Haeduers werden niet geregeerd door de koning, maar door de Vergobret (rechtsvoltrekker), die dezelfde taken als de koning had.

De stammen organiseerden zichzelf in pagi en deze organiseerden zich weer in civitates, samenlevingen, zoals de Romeinen ze noemden. Er waren in totaal zestien civitates en deze zouden uiteindelijk de kerkelijke structuur van Frankrijk vormen, die tot aan de Franse Revolutie bleef bestond.

De stammen waren onderling verdeeld, zelfs binnen de pagus of de civitas. Alleen in de tijd van Caesars oorlogen wist een man, Vercingetorix, de stammen bijeen te brengen, maar zelfs toen bleven de stammen verschillend.

Een van de opvallendste kenmerken van de Gallische samenleving is dat er na 400 n.Chr. vrijwel geen bewijs is van handel met de Mediterrane wereld. Afgezien van een Italische emmer in het graf van Waldagsheim, Duitsland, zijn er geen vondsten afkomstig van dat gebied tot 200 v.Chr., de tijd dat de eerste Germanen Gallië binnenvielen. Er was mogelijk geen handel met het gebied ten zuiden van de Alpen, omdat de Kelten bij hun invasie van Noord-Italië de noord-Etruskische handelssteden hadden vernietigd. Hierna kwamen Noord-Italië en iets later de Balkan onder Keltische invloed. Het is echter interessanter dat het Griekse Massalia (Marseilles) waarschijnlijk niet met het gebied rond en boven de Rhône handelde. Dit komt mogelijk doordat haar bewegingsvrijheid werd ingedamd door de Carthagers, waardoor ze slechts op kleine schaal met zuidelijk Gallië handelde en vocht. Mogelijk hadden de Galliërs ook geen behoefte aan handel met de Grieken, doordat de bevolkingsdichtheid was afgenomen door migratie of doordat de bevolking buitenlandse invloeden wilde weren.

 

Zie ook:

De Kelten
Hallstatt en La Tène periode
Keltische nederzettingen

Celtic Webmerchant:

              
  Keltische munten  € 20,79                            Goudkleurige broche € 9,20          Keltische helm € 82,93

 

copyright © 2008 CelticBritain.net, Alle rechten voorbehouden.           Sitemap  Contact