Hobilar

De hobilar was misschien wel de opvallendste krijger van Ierland en Schotland. Vanaf het begin van de Normandische invasie in Ierland in de 12de eeuw wordt er melding gemaakt over Ieren die op kleine paarden ten strijde reden.

De naam hobilar komt van de hobby, een ras van kleine Ierse paarden. De hobby was ongeschikt voor het dragen van zware lasten als ridders met lansen en volle bepantsering, maar bereden door een licht bepantserde Ierse krijger was deze lichte cavalerie vliegensvlug. De ruiter was bewapend met een mes, zwaard, korte speer en mogelijk ook met verschillende werpsperen. De hobilars pasten goed in de Schotse en Ierse manier van oorlogvoering als verkenners en voor bliksemaanvallen tijdens de guerrillaoorlogen. Het Ierse en Schotse landschap leende zich perfect voor dit soort tactieken en deze werden dan ook massaal tussen in ieder geval de 12de en 16de eeuw gebruikt.

De eenheden van hobilars waren vermoedelijk met name opgemaakt uit bóairig (vrije middenklasse) van de Ierse bevolking. Hoewel sommige Engelse bronnen het vermelden, was het niet uit armoede dat de Ieren deze lichte cavalerie verkozen boven de zwaar bepantserde ruiterij van de feodale landen. Veel Ierse adel vocht op een vergelijkbare manier als de hobilar en had dezelfde uitrusting, alleen dan luxer en van betere kwaliteit. Maar ook de paarden van de gewone hobilars konden soms wel 40 stuks vee kosten.  (ter vergelijking, wanneer men een belangrijke koning beledigde moest men 36 stuks vee betalen).

Omdat de hobilars geen zadel of stijgbeugels hadden, zaten ze minder stevig op hun paard en bij een volle charge waren ze geen partij tegen hun Normandische tegenstanders. Het is daarom waarschijnlijker dat de hobilar eerder ingezet werd bij guerrilla-aanvallen met werpsperen en charges op zwakke plekken van de vijandelijke linie.

De Normandiërs gebruikten zware cavaleristen die, geheel in maliën gekleed, een enorme impact gaven wanneer ze met hoge snelheid op de vijandelijke linie inreden. In Ierland kwamen ze in contact met een vijand die optimaal gebruik maakte van de natuur en het eerder verkoos toe te slaan en terug de bossen in te trekken, dan op een open veld een niet te winnen slag uit te vechten. Hierdoor konden de Normandiërs de kracht van hun zware cavalerie, eeuwenlang het belangrijkste deel van het leger, niet of nauwelijks benutten. Als reactie hierop huurden ze massaal zelf hobilars in en ook Welsh longbowmen, deze combinatie zou het Britse strijdperk sterk doen veranderen.

Hobilars in latere tijden
Hoewel sir John Norris in de 16^de eeuw vermeldde dat de hobilar alleen geschikt was voor veeroof, bestond het grootste deel van de Ierse soldaten in het Engelse leger uit hobilars. In 1543 schreef Sir Anthony St. Leger dat er geen betere ruiters in de christelijke landen waren, ook erkende hij dat ze een uitkomst boden bij hinderlagen en verkenningstochten.

Omdat ze echter als guerrillatroepen bleven vechten op het open veld, maakten ze geen kans tegen zware vijandelijke cavalerie, tenzij het terrein voor hen gunstig was.

Uit 16de eeuwse omschrijvingen komt naar voren dat ze nog steeds zonder stijgbeugels en zadel reden en dat ze hun lansen niet, zoals gebruikelijk, onder de schouder hielden. In plaats daarvan  hadden zij de lans boven hun arm, waardoor ze een minder harde impact gaven.

De hobilars waren ideaal om gelijksoortige troepen aan te vallen en konden gemakkelijk van hun paard springen om te voet verder te vechten. Hun charge was niet in één grote eenheid, maar verspreid in kleine groepjes. Hierdoor waren ze een grote bedreiging voor vijanden die niet in formaties liepen.

Er wordt aangegeven dat hobilars bang voor gevaar waren, ze gaven er de voorkeur aan terug te trekken in plaats van een charge uit te voeren. Mogelijk reden ze tot op korte afstand van de vijandelijke linie en wierpen ze al rijdende hun speren. Deze bewering is waarschijnlijk ontstaan door het verschil in tactiek en wapenrusting tussen de Engelse en de Ierse cavalerie, waardoor de Engelsen er vanuit gingen dat de hobilar bang was.

Hobilars in Schotland
Hobilars werden veel door Anglo-Ierse en Engelse legers gehuurd. In 1296 werden er 260 hobilars ingezet door koning Edward de 1^ste van Engeland tijdens zijn invasie van Schotland. Ze waren gewend aan het Schotse terrein omdat het erg op Ierland leek en sommige ruiters bleven in Schotland wonen. Tijdens de belegering van Lochmaben castle door de earl van Carrick had het garnizoen de beschikking over zes hobilars. Er wordt opnieuw melding gemaakt van hobilars in 1299, wanneer Robert de Clifford bevel heeft om Robert le Brut, een Ierse hobilar die voor de Engelsen als spion diende, uit te betalen. Dit bewijst dat de hobilar als huursoldaten dienden. 

In juni 1300 huurde Edward de 1ste opnieuw 300 hobilars uit Ierland voor in zijn Schotland campagne. Helaas voor hem kwamen er uiteindelijk maar 14 opdagen. Door de grote vraag naar hobilars begonnen de Engelsen ze zelf ook te trainen met hulp van Ierse huursoldaten.

Ook in de Schotse legers werden vaak hobilars gebruikt, mogelijk waren dit echte Ieren, maar mogelijk werden ze ook in Schotland getraind. De kans is groot dat de niet-feodale Hooglanders tijdens de middeleeuwen zelf hobilars trainden, net als hun voorouders van Dál Riata die ze waarschijnlijk in Schotland introduceerden.

Het was de hobilar die het tussen 1314 (de slag bij Bannockburn) en 1320 voor de Schotse koning Robert the Bruce mogelijk maakte om grootscheepse plundertochten tot in midden Engeland te houden. Met deze plundertochten wisten de Schoten aan een extra vermogen te komen en werd het Engelse nationale inkomen sterk verminderd. De ruiters reden zo snel door Engeland, dat het voor de lokale bevolking niet mogelijk was om een leger te formeren om ze te verhinderen. 

Aan de Schotse westkust werd de prominente plaats van de hobilar ingenomen door de galloglass. De galloglass werd net als de hobilar massaal gehuurd door de Britse landen. 

Zie ook:

Somerled

oud-Iers recht

Finlaggan