Het ogham schrift

Het ogham bestond uit 25 letters en werd in steen van beneden naar boven gelezen. Het ogham diende als alfabet voor een van de oude Keltische talen.

Waarschijnlijk werd het oghamschrift vooral in de 5^de en 6^de eeuw n.Chr. in de buurten van de Ierse zee gebruikt in Schotland, Ierland en Wales. Het schrift is verwant aan de oud Ierse taal, het oud-Iers. De oghamstenen die zijn gevonden, bevatten voornamelijk de namen van landeigenaren. Naast steen gebruikte men ook hout om ogham in te schrijven, hier zijn echter geen exemplaren van over gebleven. 

Het is mogelijk dat de oghaminscripties in Wales afkomstig zijn van de Ierse kolonisten die zich daar in de 4^de eeuw vestigden. Dit verklaart waarom het ogham is gebruikt in plaats van het Latijnse alfabet.

In Schotland zijn een klein aantal oghaminscripties gevonden. De taal die op deze inscripties is gebruikt, is een punt van speculaties. Richard Cox beweerde in 1999 dat de Schotse inscripties oud-Noors waren. Anderen blijven bij de theorie dat de taal niet indo-Europeaans zou kunnen zijn. Het is bewezen dat ogham gebaseerd was op een andere vorm van inscripties en sommige wetenschappers beweren zelfs dat Germaanse runen ongeveer hetzelfde werken als ogham, of dat het ogham afstamt van het Griekse of Romeinse alfabet.

Als echter aangenomen wordt dat ogham van runen afstamt, is het niet te verklaren waarom de runenletters H en Z gebruikt worden, hoewel deze niet bestaan in het Iers. Daarnaast is de letter W wel in het Iers aanwezig, maar niet in het Grieks of het Romeins.

Volgens het 11^de eeuwse geschrift Lebor Gabála Érenn en het 14^de eeuwse Auraicept na n-Éces ontstonden ogham en de Keltische talen na de val van de toren van Babel. Dit zou het werk zijn geweest van de legendarische Scythische koning Fenius Farsa. Hij reisde vanaf Scythië met Goídel mac Ethéoir en Íar mac Nema in zijn gevolg om de verwarrende talen te bestuderen. Na tien jaar was het onderzoek afgerond en Fenius vormde in Bérla tóbaide een taal die hij verkoos als de meest gangbare taal genaamd Goídelc, Goidelic. Daarnaast maakte hij de Beithe-luis-nuin, het ogham, als het perfecte schrijfsysteem voor deze taal. De namen die hij aan gebruikte letters gaf waren die van zijn 25 beste studenten.

Het is niet aan te tonen dat ogham iets te maken had met religie of druïden, hoewel dat wel vaak wordt gedacht. Deze theorie is gebaseerd op een 15^de eeuws geschrift dat beweerde dat druïdes hun informatie in de geheime codes van ogham hadden geschreven. Bekend is echter dat druïden geen gebruik maakten van inscripties, dus dit spreekt deze theorie tegen.

Zie ook:

Schotland
Ierland
Wales